Ahmet Hamdi Tanpınar

Ahmet Hamdi Tanpınar

Şair

Ahmet Hamdi Tanpınar, 23 Haziran 1901 tarihinde İstanbul’da doğdu. Doğduğu şehirde öğrenim hayatına başlayan Tanpınar’ın babası kadıydı. Babasının görevi nedeniyle çocukluğunun büyük bir kısmı İstanbul dışında geçerdi. Eğitimini başka şehirlerde sürdüren Tanpınar’ın annesi bu yıllarda hayatını kaybetmiştir. Bu sırada henüz 13 yaşında olan Tanpınar, annesinin ölüm hadisesini eserlerine de yansıtmıştır.

Daha sonra Antalya’ya yerleşen Ahmet Hamdi Tanpınar, lise eğitimini burada tamamlar. Tanpınar, Kerkük’te başlayan okuma tutkusunu Antalya’da daha rahat geliştirebilir. Bu dönemde okuduğu kitaplar arasında özellikle Yeni Mecmua’yı ve orada tanıdığı Yahya Kemal’in gazellerini anar. Aynı dönemde okumaya başladığı Ahmet Haşim’den de derin şekilde etkilenir.

Felsefe veya tarih okumaya niyetliyken Edebiyat Şubesi’nde Yahya Kemal’in ders verdiğini öğrenince oraya devam etmeye karar verir. Söylediğine göre üzerindeki ilk büyük tesiri Yahya Kemal yapmıştır. Onun rehberliğinde divan şiirinin lezzetini tattığını Galib’i, Nedim’i, Baki’yi öğrendiğini söyler. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’ne kaydolur. Tanpınar’ın edebiyat yaşamı için bu büyük bir adımdır. 1919 senesinde kaydolduğu Edebiyat Fakültesi’nde hocaları arasında Yahya Kemal Beyatlı bulunmaktadır. Üniversite eğitiminden ise Hüsrev-ü Şirin mesnevisi üzerine hazırladığı bir tez ile mezun olmuştur.

Tanpınar, şiirlerini ilk olarak Dergâh dergisinde yayımlamıştır. Üniversite mezuniyetinden sonra edebiyat öğretmenliği yapmaya başlamıştır. Liselerde, enstitülerde edebiyat öğretmenliği yapan Tanpınar, Güzel Sanatlar Akademisi’nde sanat tarihi öğretmenliği yapmıştır. İlerleyen zamanlarda Ahmet Hamdi Tanpınar, söz konusu akademide estetik dersi de vermeye başlamıştır. Yine bu senelerde usta yazar, mitoloji derslerini de ekleyerek kariyerinde önemli adımlarla ilerlemiştir. 1939 senesinde ise Tanpınar, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’ne Yeni Türk Edebiyatı Profesörü olarak atanmıştır. Edebiyat yaşamının yanı sıra Tanpınar, 1942 senesinde milletvekili olarak meclise girmiştir. Bir süre bu görevi yerine getiren usta yazar bu görevinin ardından Milli Eğitim Bakanlığı’nda müfettişlik görevini üstenmiştir. Birçok ülkede görev yapan Tanpınar, 23 Ocak 1962 tarihinde kalp krizi nedeniyle yaşama veda etmiştir.

1
Şiir
1
Roman
1
Öykü
1
Deneme

Eserleri

Tevfik Fikret Antolojisi, Semih Lütfü Kitabevi, 1937.

Namık Kemal Antolojisi, Muallim Ahmet Halit Kitabevi, 1942.

Abdullah Efendi’nin Rüyaları, Muallim Ahmet Halit Kitabevi, 1943.

Beş Şehir, Ülkü Yayınları, 1946, 217 s.; Genişletilmiş ikinci baskı: İş Bankası Yayınları, 1960

Mahur Beste, Tefrika: Ülkü, 1944; Kitap: Dergâh Yayınları, 1975.

Ondokuzuncu Asır Türk Edebiyatı Tarihi, İstanbul Üniversitesi Yayınları, 1949; Genişletilmiş ikinci baskı: İstanbul Üniversitesi Yayınları, 1956

Huzur, Tefrika: Cumhuriyet, 22 Şubat – 2 Haziran 1948; Kitap: Remzi Kitabevi, 1949

Sahnenin Dışındakiler, Tefrika: Yeni İstanbul, 10 Mart – 29 Mayıs 1950; Kitap: Büyük Kitaplık, 1973

Saatleri Ayarlama Enstitüsü, Tefrika: Yeni İstanbul, 20 Haziran – 30 Eylül 1954; Kitap: Remzi Kitabevi, 1961

Yaz Yağmuru, Nakışlar Kitabevi, 1955

Şiirler, Yeditepe Yayınları, 1961

Yahya Kemal, Yahya Kemal’i Sevenler Cemiyeti Neşriyatı, 1963

Edebiyat Üzerine Makaleler, Milli Eğitim Basımevi, 1969

Yaşadığım Gibi, Türkiye Kültür Enstitüsü Yayınları, 1970

Tanpınar’ın Mektupları, Kültür Bakanlığı Yayınları, 1974

Aydaki Kadın, Adam Yayınları, 1987

Bedrettin Tuncel’e Mektuplar, Yapı Kredi Yayınları, 1995.

Tanpınar’dan Hasan Ali Yücel’e Mektuplar, Yapı Kredi Yayınları, 1997

İki Ateş Arasında, İyi Şeyler Yayıncılık, 1998.

Edebiyat Dersleri (Hazırlayan: Abdullah Uçman), Yapı Kredi Yayınları, 2002

Mücevherlerin Sırrı (Hazırlayanlar: İlyas Dirin, Turgay Anar, Şaban Özdemir), Yapı Kredi Yayınları, 2002

Bütün Öyküleri, Yapı Kredi Yayınları, 2003

Yeni Ders Notları (Notlar: Güler Güven, Yayına hazırlayan: Hayri Ataş), Türk Edebiyatı Vakfı, 2004

Günlüklerinin Işığında Tanpınar’la Başbaşa (Hazırlayanlar: İnci Enginün, Zeynep Kerman), Dergâh Yayınları, 2007

Tanpınar’dan Notlar / Yeni Türk Edebiyatı Tezli Sertifika Ders Notları (Hazırlayan: Ahmet Miskioğlu), Dergâh Yayınları, 2015

Hep Aynı Boşluk (Hazırlayan: Erol Gökşen), Dergâh Yayınları, 2016

Tanpınar’ın Çevirileri, (Hazırlayan: Erol Gökşen), Dergâh Yayınları, 2017.

Hüsrev ü Şirin (Darülfünun Mezuniyet Tezi, 1923) (Hazırlayan: Mustafa Koç, Şaban Özdemir), Dergâh Yayınları, 2017.